Wat is de ziekte van Dupuytren?
De ziekte van Dupuytren is een aandoening waarbij er onder de huid van de hand bindweefselwoekering ontstaat, wat leidt tot het kromtrekken van één of meerdere vingers. De aandoening treft het peesblad (de aponeurose) in de handpalm, waar zich strengen of knobbels vormen die zich geleidelijk samen kunnen trekken. Hierdoor kan een vinger in buigstand blijven staan, vaak de ringvinger of pink. In medische termen spreekt men van een buigcontractuur. De ziekte verloopt meestal langzaam, maar is progressief en kan de handfunctie uiteindelijk ernstig beperken. Het is een goedaardige, maar chronische bindweefselziekte die vooral voorkomt bij mannen ouder dan vijftig jaar. De aandoening begint vaak met een kleine, harde verdikking in de handpalm. Naarmate het bindweefsel samentrekt, wordt het strekken van de vinger steeds moeilijker. In latere stadia is actieve strekking volledig onmogelijk, zelfs met hulp van de andere hand.
Hoe ontstaat de ziekte van Dupuytren?
Hoe ontstaat de ziekte van Dupuytren? De exacte oorzaak is onbekend, maar erfelijke aanleg speelt een belangrijke rol. De aandoening komt vaker voor bij mensen van Noord-Europese afkomst en heeft een duidelijke genetische component: als een familielid de ziekte heeft, is de kans aanzienlijk groter dat het zich ook bij andere familieleden ontwikkelt. Daarnaast zijn er meerdere risicofactoren in verband gebracht met het ontstaan van de ziekte. Onder meer roken, overmatig alcoholgebruik, diabetes mellitus, epilepsie en leveraandoeningen worden regelmatig genoemd in onderzoek als factoren die de kans op het ontwikkelen van Dupuytren vergroten. Er wordt vermoed dat deze factoren leiden tot veranderingen in het collageenweefsel en tot overmatige activiteit van bindweefselproducerende cellen (myofibroblasten) in de hand. De ziekte ontstaat doordat het normale bindweefsel in de handpalm zich pathologisch ontwikkelt tot littekenachtig weefsel. Deze strengen trekken in de loop van de tijd aan de huid en de onderliggende structuren. Het eerste stadium kenmerkt zich vaak door een voelbare streng of knobbel zonder functiebeperking. Naarmate de ziekte vordert, trekt het weefsel samen en ontstaat een contractuur in het vingergewricht. Meestal blijft dit proces pijnloos, maar de handfunctie neemt wel af, vooral bij grijpbewegingen.
Klinisch verloop en diagnose
De diagnose van de ziekte van Dupuytren wordt gesteld op basis van het klinisch beeld. Een arts of handtherapeut herkent de typische verdikkingen in de handpalm en controleert de mate van buigstand. Vaak wordt de zogenaamde ‘tafeltest’ uitgevoerd: als de hand niet plat op tafel kan worden gelegd, is er sprake van een contractuur die de functie beperkt. Het verloop van de ziekte is grillig. Bij sommige mensen blijft het bij een milde strengvorming zonder verdere progressie. Bij anderen ontstaat snel een forse kromstand van één of meerdere vingers. Meestal begint het aan één hand, maar in veel gevallen worden later ook andere vingers of de andere hand aangedaan. De ringvinger en pink zijn het vaakst betrokken.
Behandeling en hoelang duurt operatie Dupuytren?
Bij beperkte klachten is er vaak nog geen directe behandeling nodig, maar bij functiebeperking of duidelijke kromstand kan een chirurgische ingreep overwogen worden. Op de vraag hoe lang duurt operatie Dupuytren, geldt dat een klassieke fasciectomie waarbij het aangedane bindweefsel wordt verwijderd meestal tussen de 30 en 60 minuten duurt. De exacte tijd is afhankelijk van de uitgebreidheid van het aangedane gebied en het aantal betrokken vingers. In lichtere gevallen kan gekozen worden voor een minder invasieve techniek, zoals een naaldfasciotomie. Hierbij worden de strengen onderhuids doorgesneden met een naald, zonder dat een grote operatiewond nodig is. Deze techniek duurt meestal korter en leidt tot sneller herstel, maar kent ook een iets hogere kans op recidief. Na een operatie volgt vrijwel altijd een herstelperiode van enkele weken tot maanden. Gedurende deze tijd is handtherapie van groot belang. Oefentherapie wordt ingezet om stijfheid te voorkomen, littekenvorming te beperken en de beweeglijkheid van de vingers te optimaliseren. In sommige gevallen wordt tijdelijk een spalk gedragen om het geopereerde gebied te ondersteunen.
Kans op terugkeer en langdurig verloop
Ondanks een goed uitgevoerde ingreep is het belangrijk om te weten dat de ziekte van Dupuytren terug kan komen. De aandoening wordt veroorzaakt door een afwijking in het bindweefsel, en die aanleg blijft aanwezig, ook na het verwijderen van aangedane strengen. Bij mensen die op jonge leeftijd Dupuytren ontwikkelen of bij wie meerdere vingers zijn aangedaan, is de kans op recidief groter. In sommige gevallen is een tweede of zelfs derde operatie nodig. De ernst van het verloop varieert per persoon. Sommige mensen hebben tientallen jaren nauwelijks last, terwijl anderen al na korte tijd opnieuw een kromstand ontwikkelen. Het voorkomen van terugkeer is lastig; regelmatige controle en vroegtijdige herkenning van nieuwe strengen zijn daarom belangrijk. In uitzonderlijke gevallen, zoals bij zeer ernstige terugkerende contracturen, kan een gewricht vastgezet worden, maar dat is zelden nodig.
